Ελαφόνησος – Νησί σε καρτ ποστάλ

Tο νησί με τον μοναδικό φυσικό πλούτο, τα υπέροχα τοπία, τις σμαραγδένιες παραλίες, τους ιστορικής σημασίας ναούς, τη ναυτική παράδοση, ξεπηδάει σαν μέσα από παραμύθι, για να διηγηθεί στον επισκέπτη τα μυστικά που κρύβει κάτω από τη θάλασσα, εκεί που βυθίστηκαν κομμάτια γης και σήμερα στέλνουν τα  χρυσοπράσινα χρώματά τους πάνω από τα νερά.

Η ξεχωριστή κουλτούρα του νησιώτη Λάκωνα σε συνδυασμό με τη ναυτική παράδοση, την απαράμιλλη φυσική ομορφιά του τόπου και τον αρχαίο πολιτισμό του, είναι οι λόγοι που κάνουν το Λαφονήσι ένα ξεχωριστό προορισμό για έμπειρους ταξιδιώτες. Προϋπόθεση για να επισκεφτεί κανείς την Ελαφόνησο είναι ο σεβασμός στο περιβάλλον, στον πολισμό και στην τοπική κοινωνία της Ελαφονήσου.

Το σημερινό της όνομα η Ελαφόνησος το οφείλει στο πλούσιο κυνήγι που υπήρχε στην περιοχή από την αρχαιότητα, καθώς, όπως αναφέρεται από τον Παυσανία, πολλά ήταν τα ιερά της Αρτέμιδας στην περιοχή και πιο συγκεκριμένα από την ύπαρξη πλήθους μικρόσωμων ελαφιών κόκκινου χρώματος. Άλλωστε και το διάσημο άγαλμα της Θεάς Αρτέμιδας στο Μουσείο του Λούβρου, που κρατά ένα τέτοιο ελάφι, έχει βρεθεί στην ευρύτερη περιοχή.

Παυλοπέτρι (Πετρί)

Κατά την αρχαιότητα η σημερινή Ελαφόνησος δεν αποτελούσε νησί, αλλά τη χερσόνησο “ΟΝΟΥ ΓΝΑΘΟΣ”, καθώς το τότε σχήμα παρέπεμπε στην όψη γαϊδουρομασέλας, σύμφωνα με τον Παυσανία, ο οποίος στην περιήγησή του τοποθετεί την πόλη στην ποντισμένη σήμερα περιοχή της νησίδας Παυλοπέτρι (Πετρί).

Εκεί διακρίνονται ακόμη και σήμερα χαλάσματα σπιτιών και καρόδρομοι, όπως και στον Κάβο Καλογήρου (Καλόγερας) κοντά στο νησί Κασέλα στης Παναγίας, τα Νησιά και αλλού. Μαζί με την περιοχή μεταξύ του νησιού και της Πελοποννήσου, που ποντίστηκε μετά τον πρώτο αιώνα μ.Χ., ποντίστηκαν και άλλα μικρότερα κομμάτια γης πέριξ του νησιού που σήμερα μας ανταμείβουν με τα υπέροχα χρυσοπράσινα χρώματα στα νερά άνωθεν τους.

Το 1904 ο γεωλόγος, πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, Φωκίων Νέγρης, ανέφερε την ύπαρξη αρχαίας πόλης στον υποθαλάσσιο χώρο της Ελαφονήσου, μεταξύ της νήσου Ελαφόνησος και της παραλίας Πούντα Ελαφονήσου, στη νότια Λακωνία.Αργότερα, το 1967 ο ωκεανογράφος, Δρ. Nicholas Flemming, του Πανεπιστημίου του Southampton, διαπίστωσε την ύπαρξη βυθισμένης αρχαίας πόλης σε βάθος 3 – 4 μέτρων.

Από τις έρευνες του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, προκύπτει ότι η πόλη βυθίστηκε εξαιτίας σειράς σεισμών και τεκτονικών επεισοδίων στην ευρύτερη περιοχή, σε συνδυασμό με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Το Παυλοπέτρι είναι μία από τις αρχαιότερες βυθισμένες πολιτείες στον κόσμο, ενώ υπάρχουν οι αρχαιότερες ενδείξεις για οργανωμένη κατοίκηση ήδη από την 4η χιλιετία π.Χ.

Προστατευόμενος βιότοπος

Η Ελαφόνησος είναι προστατευόμενος βιότοπος του Natura 2000. Περιλαμβάνει θαμνότοπους με φρύγανα και ακανθώδη σαρκοποτήρια, μεσογειακά αλίπεδα, κινούμενες παράκτιες αμμοθίνες, αμμώδεις παραλίες και δάση αρκεύθων.

Στα προστατευόμενα είδη της χλωρίδας περιλαμβάνονται: λιναρία η ελληνική, άλλια, βόλανθοι, κράμβη η Κρητική υποείδος Λακωνική, χονδρίλλα η πολυετής, κολχικά, κρόκοι, ονόπορδα τα επίχρυσα, ονόπορδα λακωνικά, ορνιθόγαλα πρασινάνθα, σκαρτσονέρα η κροκόφυλλη, στάχυς ο χρυσανθής, ο σπάνιος στάχυς του Σπραιτζενχόφερ, τουλίπες του Γουλιμή, κ.α.

Στην προστατευόμενη πανίδα περιλαμβάνονται: πράσινες θαλασσοχελώνες, σπιτόφιδα, γραμμωτές νεροχελώνες, πτερυγονυχτερίδες, κρασπεδωτές χελώνες, αβλέφαροι, σαύρες του Μοριά, κοινοί φρύνοι, πράσινοι φρύνοι, χρυσά τσακάλια, σαΐτες, έρυξ, ελληνικές σαύρες, σαμιαμίδια, δεντρογαλιές, δεντροβάτραχοι, πιπιστρέλλοι, τρανόσαυρα, νυχτερίδες του Νάττερερ, νερόφιδα, λιμνόφιδα, οφιόμοροι, νανονυχτερίδες, γουστέρα της Πελοποννήσου, τυφλίνοι, οχιές, κ.α. Η περιοχή είναι σημαντικός σταθμός για τα μεταναστευτικά πτηνά.

Παραλία του Σίμου

Στη νότια πλευρά του νησιού, στην περιοχή της Λεύκης, βρίσκεται η διεθνώς φημισμένη παραλία του Σίμου. Την παραλία χωρίζει το Σαρακήνικο δημιουργώντας δύο όρμους, τον όρμο του Σαρακήνικου (μεγάλη παραλία) που εκτίνεται έως τα Κουρνόσπηλα και τον όρμο του Φράγκου (μικρή παραλία) που φτάνει έως το Φράγκο.

Η ατέλειωτη παραλία του Σίμου διαθέτει αμμουδιά με ψιλή χρυσή άμμο και αμμόλοφους στο εσωτερικό της που φτάνουν σχεδόν τα 10 μ. ύψος. Το δάσος με τα θαλασσόκεδρα απλώνεται σε μεγάλη έκταση και ενώνει τις δύο παραλίες.Η παραλία πήρε το όνομα της από τον Καλύμνιο δύτη – σφουγγαρά, Σίμο, που πνίγηκε στην περιοχή κοντά στο Φράγκο.

Λεύκη

Στη ίδια περιοχή, στη Λεύκη, λίγο ανατολικότερα του Σίμου και απέναντι από το Κάβο Μαλιά, βρίσκεται ο όρμος της Λεύκης. Μικρή παραλία που συνδυάζει τη λευκή άμμο με τα βράχια, νερά με πλούσιο βυθό και πανέμορφες σμαραγδένιες αποχρώσεις.

Ο όρμος ξεπροβάλει στο δρόμο από τον οικισμό προς τη Λεύκη, στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής. Η θέα της Λεύκης στο μέρος αυτό είναι μαγευτική. Συχνά ο όρμος της Λεύκης γίνεται το απάγκιο μικρών σκαφών, αφού στους νότιους ανέμους είναι το ειρηνικότερο σημείο του νησιού.

Σπηλιά Καραντρέα

Το σημείο αυτό είναι ένα από φυσικά αξιοθέατα που απολαμβάνει κανείς κατά τη διάρκεια μικρής κρουαζιέρας που κάνουν τα τουριστικά καΐκια. Η σπηλιά είναι στη νότια πλευρά του νησιού, μέσα στη θάλασσα, πριν από τον όρμο της Λεύκης. Το σημείο είναι προσβάσιμο μόνον δια θαλάσσης.

Παραλία της Παναγίας

Στη δυτική πλευρά της Ελαφονήσου, στην περιοχή Κάτω Νησί και απέναντι από τις ακτές της Μάνης, βρίσκεται η παραλία της Παναγίας. Πρόκειται για μεγάλη αμμώδη παραλία με βαθιά καταγάλανα νερά.  Κατά μήκος της υπάρχουν σπάνιοι αμμόλοφοι και δάσος από θαλασσόκεδρα.

Χαρακτηριστικό της παραλίας είναι τα γνωστά «νησιά της Παναγίας», οι τρεις νησίδες, Κασέλα, Πρασονήσι και Λεφτό νησί, που μαζί τις ξεροπούλες την περιβάλουν και την προφυλάσσουν.Το χειμώνα λιμνάζοντα νερά από την πλημμυρίδα και τη βροχή συγκεντρώνονται στο εσωτερικό της παραλίας δημιουργώντας μια μικρή λίμνη, τη γνωστή στους ντόπιους «Λιμνίτσα».

Αγλύφτης  (Άη Αγλύφτης)

Στο δυτικότερο σημείο του νησιού, πιο πέρα από την Παναγία και απέναντι από το Ακρωτήριο Ταίναρο, βρίσκεται ο Αγλύφτης. Η μικρή βοτσαλωτή παραλία προστατεύεται από την ομώνυμη νησίδα που βρίσκεται λίγα μέτρα από τη στεριά. Δύσβατο και καλά κρυμμένο μονοπάτι από το Αυλάκι της Παναγίας οδηγεί στον Αγλύφτη, τη δυσπρόσιτη και γεμάτη μυστικά αυτή περιοχή του νησιού που φιλοξενεί τον ιερό ξωκλήσι του Άγιου Πατάπιου.

Καλόγερας

Δυτικότερα και πιο πέρα από το Κοντογόνι βρίσκεται ο όρμος του Καλόγερα. Μικρή παραλία με ρηχά νερά, προσβάσιμη με τα πόδια που επισκέπτονται κυρίως ντόπιοι.

Μάγγανο

Αμμουδερή παραλία της Ελαφονήσου στην αντικρινή ηπειρωτική ακτή. Μία λεπτή λωρίδα μήκους 1.700 μέτρων ακτογραμμής και πλάτους μόλις 40 μέτρων από αμμόλοφους και σπάνια βιοποικιλότητα που βρίσκεται μεταξύ της λίμνης Στρογγύλη και της θάλασσας. Μαζί με τη Λίμνη Στρογγύλη αποτελούν το βορειότερο τμήμα της ηπειρωτικής Ελαφονήσου.

Πούντα

Στην απέναντι ακτή της νήσου, λίγα μέτρα πιο πέρα από το Υπόστεγο, απ’ όπου αποπλέουν οι λάντζες και τα οχηματαγωγά για την Ελαφόνησο, ξεκινά η πανέμορφη παραλία της Πούντας που φτάνει μέχρι τη μικρή παραλία του Παυλοπετριού. Αμμώδης παραλία με καταγάλανα νερά διαθέτει ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτά του Σίμου και της Παναγίας (παλιότερα αποτελούσε μία ενιαία περιοχή με την Ελαφόνησο).

Παυλοπετριού

Απέναντι από την νησίδα «Παύλο Πέτρι» βρίσκεται η μικρή παραλία του Παυλοπετριού. Στο σημείο αυτό συνιστάται η ιδιαίτερη προσοχή από τους επισκέπτες, αφού ο βυθός από την παραλία μέχρι και τη νησίδα φιλοξενεί τη βυθισμένη πολιτεία, ένα εξαιρετικής σημασίας υποθαλάσσιο μνημείο. Η περιοχή φυλάσσεται από τις Δημοτικές αρχές της Ελαφονήσου και το Λιμεναρχείο.

Χαμόκυλο

Στην ίδια περιοχή, και πιο πέρα από την παραλία του Παυλοπετριού, βρίσκεται το Χαμόκυλο. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της παραλίας είναι η γειτνίαση της με τη λίμνη Στρογγύλη, τον υδροβιότοπο του Δήμου Ελαφονήσου. Η παραλία εκτείνεται έως τα σύνορα που χωρίζουν διοικητικά την Ελαφόνησο από την γειτονική περιοχή. Πρόκειται για ένα πανέμορφο σημείο με ιδιαίτερο οικολογικό ενδιαφέρον, αφού από τη μία πλευρά βρέχεται από τη λίμνη και από την άλλη από τη θάλασσα.

Μεγάλο Τηγάνι

Μικρή παραλία εντός του χωριού, στην ανατολική του πλευρά. Στον βυθό της φιλοξενεί πλήθος αρμονικών οπών από τους κορμούς απολιθωμένων δέντρων που αρχικά ποντίστηκαν στον σεισμό του 375 μ.Χ, και εν συνεχεία διαβρώθηκαν από τη θάλασσα και δημιουργήθηκαν εκατοντάδες θαλάμια.

Εκκλησίες

Άγιος Σπυρίδων

Ο Άγιος Σπυρίδωνας είναι ο πολιούχος και προστάτης των Ελαφονησιωτών. Ο ναός βρίσκεται στην είσοδο του λιμανιού πάνω σε μια βραχονησίδα που τη στολίζουν θαλασσόκεδρα. Σε συνδυασμό με το γεφύρι που ενώνει το ναό με το λιμάνι, αποτελεί το σύμβολο του τόπου.

Ιερός ναός Παναγίας Κατωνησιώτισσας

Η Παναγία η Κατωνησιώτισσα έχει δώσει το όνομα της στην πανέμορφη παραλία του Κάτω νησιού (παραλία Παναγίας) και στις μικρές νησίδες που την περιβάλουν (νησιά της Παναγίας). Ο ναός χτίσθηκε σε ύψωμα, στα ερείπια – σύμφωνα με μαρτυρίες ντόπιων – παλιού βυζαντινού ναού, περίπου το 1895. Υλικά και πέτρες χρησιμοποιήθηκαν από τον παλιό βυζαντινό ναό. Στο εσωτερικό του Ιερού διακρίνονται ακόμη παμπάλαιες αγιογραφίες. Γύρω από την εκκλησία υπάρχουν ενδείξεις μυκηναϊκού πολιτισμού (τάφοι και ευρήματα). Λένε, ότι η εκκλησία κατά την αρχαιότητα ήταν ναός της Αθηνάς.

Άγιος Ανδρέας

Στην περιοχή Καπάρι βρίσκεται από το 1972 η εκκλησία του Αγίου Ανδρέα. Η εκκλησία είναι τάμα του Ανδρέα Μ. Ψαρομμάτη, ο οποίος το πραγματοποίησε μετά τη διάσωση του από ναυάγιο. Η εκκλησία χτίστηκε εις μνήμην των παιδιών του κτήτορα, που χάθηκαν στο ναυάγιο.

Αγία Τριάδα

Στο δρόμο προς το Κάτω Νησί, στην περιοχή Γαϊδουρόσπηλο βρίσκεται η μικρή εκκλησία της Αγίας Τριάδας και του Τιμίου Σταυρού. Η ανοικοδόμηση του ναού ξεκίνησε το 1976 από την Ελαφονησιώτισσα Μαρίκα Αρώνη, η οποία κατόπιν οράματος (κοπέλα της υποδείκνυε σημείο για την ανοικοδόμηση του ναού. Στο σημείο αυτό, φωτεινό σημάδι εμφανίστηκε χωρισμένο στα τρία).Το έργο ολοκληρώθηκε το 1996, μετά από μεγάλη προσπάθεια και αγώνα της Λαφονησιώτισσας και της οικογένειάς της.

Άγιος Πατάπιος

Ο  Άγιος  Πατάπιος είναι ένα μικρό ξωκλήσι στην περιοχή του Αγλύφτη, το πιο δυτικό σημείο του νησιού. Ντόπια γυναίκα, η Τζένη Αρώνη, ύστερα από όνειρο που είδε, το 1960 έχτισε το μικρό ξωκλήσι. Το εικονοστάσι του Άγιου Πατάπιου υπήρχε παλιότερα στην παραλία του Κάτω νησιού, στα βράχια, στο σημείο Αυλάκι.