Συγκλονιστικές διαδρομές, μοναδικά μονοπάτια, επιβλητικό τοπίο. Αυτή την αίσθηση αφήνει το Καρπενήσι για τον επισκέπτη όταν φεύγει και αυτήν κρατά για τον υπόλοιπο χειμώνα.

Βουνά, φαράγγια, ποτάμια, ορμητικά νερά, χείμαρροι, καταρράκτες, λίμνες, πλατάνια που εναλλάσσονται με τα έλατα, ορεσίβιοι και φιλόξενοι άνθρωποι, γραφικά χωριά, παραδοσιακά καφενεδάκια και πέτρινα σπίτια με κεραμοσκεπές από όπου καπνίζουν οι ξυλόσομπες και τα τζάκια, συνθέτουν ένα μοναδικό και παραδεισένιο τοπίο στα πόδια του επιβλητικού όρους Βελούχι.

Εκεί μπορείτε να βρείτε πολλές διαδρομές, ορειβατικές και πεζοπορικές, το χιονοδρομικό κέντρο και μια άγνωστη λίμνη αλπικού τύπου, την οποία μπορείτε να θαυμάσετε από μακριά τον χειμώνα, αλλά μόνο το καλοκαίρι μπορείτε να προσεγγίσετε.

Το Καρπενήσι είναι πρωτεύουσα του Νομού Ευρυτανίας και του Δήμου Καρπενησίου. Βρίσκεται στο κέντρο του Νομού, στη νοτιοδυτική πλευρά του Τυμφρηστού σε υψόμετρο 970 μέτρα. Απέχει 78 χλμ από τη Λαμία και 111 χλμ από το Αγρίνιο, μέσω της Γέφυρας Επισκοπής.

Η λέξη Καρπενήσι προέρχεται από την αρωμουνική λέξη kárpinu (οστρύα, γάβρος) + περιεκτική κατάληξη -iş, κι αυτή από τη λατινική carpinus, που σημαίνει γάβρος, οστρύα· είναι δηλαδή φυτωνύμιο. Συνεπώς, η ετυμολογικώς ορθή γραφή είναι Καρπενίσι. Το -η- εμφανίζεται από παρετυμολογία με την ελληνική λέξη νησί.

Στην περιοχή υπήρχαν από τα αρχαία χρόνια διάφοροι οικισμοί στα περίχωρα της σημερινής πόλης. Σε έναν από αυτούς, στους βόρειους πρόποδες του «Παλιόκαστρου» (λόφος του Αγίου Δημητρίου), βρέθηκε ο περίφημος «Θησαυρός του Καρπενησίου», μία συλλογή από 35 αριστουργήματα της ελληνιστικής χρυσοχοΐας .

Το Καρπενήσι έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821. Την Επανάσταση κήρυξαν στο Καρπενήσι οι τοπικοί οπλαρχηγοί Γιολδασαίοι και Βράσκας αλλά υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις από τη Λαμία εξουδετέρωσαν τους πολιορκητές. Σύντομα όμως οι επαναστάτες ανασυντάχθηκαν και έδιωξαν τους Τούρκους από την πόλη.

Κοντά στο Καρπενήσι, στη θέση Κεφαλόβρυσο, βρίσκεται το σημείο όπου σκοτώθηκε σε μάχη με τους Τούρκους, ο Σουλιώτης αγωνιστής Μάρκος Μπότσαρης, στις 9 Αυγούστου 1823.

Το Καρπενήσι και άλλα εκατό χωριά της Νότιας Ευρυτανίας, πυρπολήθηκαν από τρία γερμανικά τάγματα στις 10 Αυγούστου 1944 και μέχρι της 17 Αυγούστου του ίδιου χρόνου. Στην πόλη λειτουργεί το «Μουσείο Βουνού» και το «ΚΙΠΕ – Κέντρο Ιστορίας Πολιτισμού Ευρυτανίας». Για τα λαογραφικά τους μουσεία περηφανεύονται πολλά από τα γύρω χωριά, κυρίως το Μικρό και Μεγάλο Χωριό, όπως και ο Ασπρόπυργος Προυσού, όπου θα βρείτε πολλά δείγματα της πολιτιστικής κληρονομιάς του χωριού.

Κορυσχάδες

Ο οικισμός απέχει 10 λεπτά από το Καρπενήσι και το το τοπίο μαγεύει με την ομορφιά του.

Οι Κορυσχάδες πήραν το όνομά τους από την αρχαιοελληνική λέξη «κόρυς» που σημαίνει περικεφαλαία (κατά την αρχαιότητα, πολύ κοντά στο χωριό λειτουργούσε μεταλλείο από το οποίο εξορυσσόταν μέταλλο – από αυτό κατασκευάζονταν όπλα και περικεφαλαίες).

Έλατα και πλατάνια, παγωμένα νερά και μεγαλοπρεπή βουνά συνθέτουν το σκηνικό. Ένα χωριό της Ελλάδας με φυσική ομορφιά αναλλοίωτη στο χρόνο. Η ιστορία του παίρνει σάρκα και οστά μέσα από το Μουσείο στον χώρο του σχολείου.

Στο ισόγειο υπάρχει βιβλιοθήκη με συλλογή συγγραμμάτων, ενώ στον πάνω όροφο, έκθεση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό.Στους Κορυσχάδες θα βρείτε το μουσείο Εθνικής Αντίστασης.

Μονή Προυσού

Σε απόσταση 28 χλμ. από το Καρπενήσι και 55 χλμ. από το Αγρίνιο, υπάρχει η Μονή Προυσού, που στέκει από τον 9ο αιώνα μ.Χ. μεγαλόπρεπα στις άκρες ενός απόκρημνου βράχου των Ευρυτανικών βουνών. Η θέα αλλά και η μορφολογία της περιοχής είναι τέτοια που θα καταπλήξουν κάθε προσκυνητή και επισκέπτη. Χτισμένη τον 12ο αιώνα, η μονή φιλοξενεί στο μικρό μουσείο της εκκλησιαστικά κειμήλια και χειρόγραφα, βυζαντινές εικόνες του 15ου και 16ου αιώνα, και τμήμα του οπλισμού του Γεώργιου Καραϊσκάκη.

Η μονή Προυσού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνητικά κέντρα της Ορθοδοξίας καθώς φιλοξενεί την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Προυσιώτισσας η οποία είναι έργο του Ευαγγελιστού Λουκά. Καθημερινά συρρέει πλήθος κόσμου για να προσκυνήσει και να λάβει την ευλογία της από όλα τα μέρη της Ελλάδας αλλά και του κόσμου. Το μοναστήρι γιορτάζει στις 23 Αυγούστου που είναι η απόδοση της γιορτής της «Κoιμήσεως της Θεοτόκου». Η μονή διαθέτει και ξενώνες για τους επισκέπτες.

Η διαδρομή που οδηγεί στον Προυσό, διασχίζοντας την περιοχή της Ποταμιάς, είναι 32 χιλιόμετρα πράσινου και μαγείας πλάι στον ποταμό Καρπενησιώτη και ανάμεσα στα βουνά Χελιδόνα και Καλιακούδα. Μάλιστα, στη διαδρομή, θα δείτε και το σημείο με τα αφιερώματα, απ’ όπου φέρεται ότι πέρασε αφήνοντας τα «πατήματά» της στον βράχο. Αν και το Καρπενήσι, όπως και όλη η ευρυτανική γη δεν είναι αποκλειστικά χειμερινός προορισμός, η «Ελβετία» της Ελλάδας, όπως την αποκαλούμε χαϊδευτικά, είναι ιδιαίτερα γοητευτική τον χειμώνα.

Ο επισκέπτης, πριν αρχίσει την εξερεύνηση της περιοχής, δεν πρέπει να παραλείψει τη βόλτα στην πόλη. Οι βόλτες ξεκινούν από την μαρμαρόστρωτη πλατεία Μάρκου Μπότσαρη, το μοναδικό επίπεδο κομμάτι της Ευρυτανίας, όπως την είχε χαρακτηρίσει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου.

Ο κλασικός πλάτανος, οι βρύσες, ο χτισμένος τον 17ο αιώνα ναός της Αγίας Τριάδας είναι το σημείο «μηδέν», από όπου αρχίζουν να ελίσσονται τα δρομάκια με τα πετρόχτιστα σπίτια με τις κεραμιδένιες σκεπές και τα παραδοσιακά ταβερνάκια.

Περισσότερη παραδοσιακή αρχιτεκτονική (αναπαλαιωμένα αρχοντικά, βυζαντινές εκκλησίες και γεφύρια) θα αντικρίσετε στα κοντινά χωριουδάκια Κορυσχάδες και Φιδάκια.

Λίγο πιο έξω από το Καρπενήσι, θα βρείτε το περίφημο Κεφαλόβρυσο, με τις πηγές και το υπέροχο πλατανοδάσος που δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο, ενώ από τον λόφο του Αγίου Δημητρίου θα απολαύσετε την υπέροχη θέα προς την πόλη.

Το Saloon Park

Λίγο έξω από την πόλη, κοντά στους Κορυσχάδες, βρίσκεται το Πάρκο Τουριστικής Ιππασίας και Περιπέτειας, ένας χώρος που θα λατρέψουν τα παιδιά αλλά και οι μεγάλοι. Εδώ θα δοκιμάσετε ιππασία, ποδηλασία, τραμπολίνο, αναρρίχηση, κανό, εναέρια περάσματα, βόλτες με τρενάκι και άλλες οικογενειακές δραστηριότητες.

Τα ορεινά χωριουδάκια

Το Καρπενήσι διασχίζεται από τον Καρπενησιώτη ποταμό, που πηγάζει από τις δυτικές πλαγιές του Τυμφρηστού και ρέει νοτιοδυτικά στην κοιλάδα που σχηματίζεται ανάμεσα στα βουνά Καλιακούδα και Χελιδώνα, μέχρι που ενώνεται τελικά με τον ποταμό Κρικελοπόταμο σχηματίζοντας τον ποταμό Τρικεριώτη.

Γύρω από τον Καρπενησιώτη είναι χτισμένα πολλά χωριά της Ευρυτανίας, που γνωρίζουν τουριστική κίνηση, όπως το Μεγάλο Χωριό και το Μικρό Χωριό. Μάλιστα, όλη αυτή η περιοχή έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO η πρώτη σε καθαρότητα περιβάλλοντος στην Ευρώπη.

Εκτός από το Μικρό και το Μεγάλο Χωριό, άξια περιήγησης είναι η Δομνίστα, στην πλατεία της οποίας θα απολαύσετε το τσιπουράκι σας, το Βουτύρο με μερικά από τα καλύτερα ταβερνάκια της Ευρυτανίας και ένα όμορφο ελατοδάσος για βόλτες, αλλά και ο Γαύρος, στην άκρη του ποταμού, που φημίζεται για την ποταμίσια πέστροφά του.

Το φαράγγι της Μαύρης Σπηλιάς και το Πανταβρέχει

Η διαδρομή μεταξύ Καρπενησίου και Προυσού είναι καταπράσινη και οδηγεί στην ιστορική ορεινή μονή του Προυσού, χτισμένη – σχεδόν… σκαλισμένη – στον κάθετο βράχο. Στην άκρη του χωριού, θα βρείτε το φαράγγι της Μαύρης Σπηλιάς, ένα άγριο και συναρπαστικό σκηνικό με μια διαδρομή που περνά από καταρράκτες και γεφυράκια.

Από το Μεγάλο Χωριό ξεκινούν και οι διαδρομές για την «καρδιά» του Πανταβρέχει, του φαραγγιού όπου… πάντα βρέχει χάρη στις πηγές και τα τρεχούμενα νερά που καταλήγουν στους καταρράκτες. Η διαδρομή περνά το βουνό της Καλιακούδας και ελίσσεται στις όχθες του Κρικελοπόταμου μέχρι να φτάσει στα «ενδότερα» του φαραγγιού.

Για τους περιπατητές η ασφαλέστερη εποχή για να διασχίσετε το φαράγγι είναι το καλοκαίρι, από τον Ιούνιο και μετά και μάλιστα με εξορμήσεις που οργανώνουν διάφορες εξειδικευμένες εταιρείες, όπως η Trekking.

Ιδανικά για φθινοπωρινές εξορμήσεις στα δρομάκια τους είναι τα χωριά  Άγιος Ανδρέας και Γοριανάδες, όπως και το μικρούλι Καλεσμένο, που φωλιάζει ανάμεσα στα πεύκα, λίγο έξω από το Καρπενήσι.

Η λίμνη των Κρεμαστών

Από τις μεγαλύτερες και ομορφότερες τεχνητές λίμνες της χώρας, η λίμνη των Κρεμαστών είναι το σημείο «συνάντησης» του Αχελώου, του Ταυρωπού, του Τρικεριώτη και του Αγραφιώτη ποταμού, περίπου 50 χλμ.δυτικά του Καρπενησίου. Το σκηνικό περιλαμβάνει ήσυχα γαλαζοπράσινα νερά, εντυπωσιακές γέφυρες και μικρά νησάκια, σε μια περιοχή που πραγματικά θυμίζει Ελβετία.

Στον Προυσό βρίσκεται το μεγάλο προσκύνημα της Παναγίας, σε ένα μεγαλειώδες τοπίο μέσα στη χαράδρα. Χιλιάδες πιστοί συρρέουν όλο το χρόνο με τα πούλμαν για τη θαυματουργή εικόνα, που θεωρείται ότι έφτασε μόνη της εδώ από την Προύσα της Μικράς Ασίας.